Kırşehir Tarım İl Müdürlüğü

Kaman Cevizi


1- Periodisite göstermemeli , yani bir yıl çok bir yıl az ürün vermemeli her yıl muntazam meyve vermelidir.

2- Randımanı yüksek olmalı yani 100 kg kabuklu cevizden en az 66 kg iç ceviz elde edilmelidir.

3- Verimi yüksek olmalı eşit koşullara sahip normal ceviz ağaçlarına göre iç ceviz olarak 8-10 kat daha fazla ürün vermelidir.

4- Hastalık ve haşarıya karşı dayanıklı olmalıdır.

5- İlk baharda geç kalmış donlardan etkilenmemeli normal şartlarda 3 hafta geç çiçek açmalıdır.kendi kendini dölleyebilmelidir.

6- Kabukları ince olup elle kolayca kırılmalıdır.

7- Şiddetli kış donlarına dayanıklı olmalıdır.

8- İçler parçalanmadan tam çıkmalıdır.

9- Sofralık cevizlerde et rengi beyaz,pürüzsüz ve yağ oranı az olmalıdır.

10- Kuvvetli bir kök sistemine sahip olmalıdır. Özellikle kurak koşullarda yaşaması için güçlü bir kazık kök oluşturulmalıdır.

11- Ana gözlere ilave olarak yan gözlerde meyve vermelidir.

12- Erken meyveye yatmalıdır.tohumdan yetişmiş olan bir ceviz 10 yaşında ekonomik anlamda (beher ağaç 30 kg kabuklu ceviz)verime başlamalıdırlar.

13- Uzun ömürlü olmalı normal bakım koşullarında 300-500 sene yaşayabilmelidir.böyle bir ağaç 300 – 350 kg kabuklu ürün vermelidir.

14- Erken hasat olumuna gelmelidir .bu da taze ve turfanda olarak hem pahalı hem kolay pazarlama olanağı sağlar

15- En önemlisi apomiks olmalıdır. yani tohumdan üretilmelidir. Ayrıca aşıda gerektirmemelidir.

Dört Yıldır süren seleksiyon çalışmaları sonucu tespit edilen beş adet ceviz ağacımız vardır.(Bunlara Kaman 1-Kaman 2-Kaman 3- Kaman 4 ve Kaman 5 adları verilmiştir.Bunlardan 3 tanesi istenen özelliklerin 13 üne , 2 taneside 14 üne sahiptir.Bu sonuç Kaman-1 ve Kaman-5 tohumundan üretilebiliyor.Yani teknik anlamıyla apomiks özelliğe sahiptir. Bu ağaçlar henüz 20-30 yaşlarında olup 10.000-12.000 adet meyveverebilmektedir.
NOT : Kaman-1 ve Kaman-5 cevizi yukarda standart bir cevizde aranan iyi vasıflardan sadece 14.sıradaki erkencilik özelliğine sahip değildir. Kaman -2 Kaman-3 ve Kaman-4 no'lu cevizler ise 14 ve 15. maddedeki vasıflara sahip değildir.

YAYLA 1

KAMAN 1

KAMAN 5

ORJİNİ

KAMAN MERKEZ

İSAHOCALI

KAMAN

GELİŞME ÖZELLİĞİ

YAYVAN DİK FORUMLU BİR TAÇ GELİŞMESİNE SAHİPTİR

YAYVAN DİK FORUMLU BİR TAÇ GELİŞMESİNE SAHİPTİR

YAYVAN DİK FORUMLU BİR TAÇ GELİŞMESİNE SAHİPTİR

MEYVE ŞEKLİ

YUVARLAK

OVAL

YUVARLAK

MEYVE İRİLİĞİ

ORTA

KÜÇÜK

İRİ

PÜRÜZLÜLÜK

DÜZ

ORTA

DÜZ

SAP ÇUKURU

DAR

DAR

DAR

UZUNLUK

2,5 cm.

2 cm.

3 cm.

MEYVE AĞIRLIĞI

12 gr.

11 gr.

15 gr.

İÇ RENGİ

BEYAZ

BEYAZ

BEYAZ

KABUK KALINLIĞI

ÇOK İNCE

İNCE

ELLE KIRILABİLİR

YAN GÖZ VERİMLİLİĞİ

% 90

% 90 MEYVE

% 60

RANDIMANI

% 66

% 65.80

% 50

BELİRGİN ÖZELLİKLERİ

Ceviz yetişen her yerde yetişir.Albenisi (gösterişi) oldukça fazladır.Kabuktan kolay ayrılır, bütün (horoz) olarak çıkar. Antraktoz hastalığına dayanıklıdır. Kaman cevizi çeşitleri ile tozlanır.

Ceviz yetişen her yerde yetişir. İlkbaharda geç uyanır. K-5 ile tozlanır.

Kabuklu görüntüsü ve iç miktarı ile çok gösterişli bir yapısı vardır.Antaktroz hastalığına karşı hassastır.Geç uyanır, içi tüm olarak çıkar.

 

 

İKLİM İSTEKLERİik

iklim istekleri

 

Ceviz yetiştiriciliğinde genel ve mikro klima niteliğinde iklim koşulları iyi incelenmelidir. Çeşitlerin iklim gereksinimleri iyi saptanmalı ve özellikle ilkbahar geç donları yönünden risk olmamalıdır. Yüksek yaz sıcaklıkları, kış donları, sisler, yağış miktarı, yağış zamanı ve rüzgar gibi iklim olayları ceviz çeşit seçiminde dikkate alınması gereken hususlardır.

Cevizlerin iklim gereksinimlerinde, cevizin fizyolojik, morfolojik yapıları ile meyve gelişimleri dikkate alındığında oldukça kritik değerlerle karşılaşılmaktadır. Bir bölgede ceviz yetiştiriciliğini sınırlayan en önemli faktörlerin başında ilkbahar geç donları gelmektedir. İlkbahar geç donlarının zararı yanında sonbahar geç don zararları da ceviz yetiştiriciliğini sınırlayan faktörler arasında sayılabilir. Çok geç yapraklanan ceviz çeşitlerinde vejetasyon süresi kısa olduğu için, olgunlaşamayan sürgünlerin erken sonbahar donlarından zar arlandığı da önemli bir gerçektir.

İlkbahar geç donlarından en fazla zarar gören meyve türlerinden olan cevizlerde, tomurcukların kapalı ancak renklendikleri dönemde 30 dakikalık bir süreç için -1Cº ye kadar dayandığı halde elma, armut, şeftali, kiraz, erik ve kayısılarda bu kritik sıcaklığın –4Cº, portakallarda ise –3Cº olduğu belirtilmektedir. Cevizlerin yine küçük meyve döneminde de -1C den sonra zar arlanmaya başladıkları belirtilmektedir. İlkbahar geç donlarından sadece dişi çiçeklerin değil erkek çiçeklerin de şiddetli zar arlandıkları bildirilmektedir.

Cevizin rüzgarla tozlanması nedeniyle tozlanmayı garanti altına alacak yeterli bir rüzgar ve açık hava ceviz yetiştiriciliğinde arzulanan iklim istekleri arasında bulunmaktadır. Özellikle tozlanma zamanı havaların sisli gitmesi arzulanmaz. Yine cevizlerin bakteriyel yanıklık gibi önemli bir hastalığa duyarlı olmaları yönünden vejetasyon başlangıcında aşırı nemli koşulların da sorunlar çıkartacağı unutulmamalıdır. (Karadeniz bölgesi gibi) Cevizin uygun rakım yüksekliğinde 800-1200 m dir.Ör:Kaman çevresi.

SAZAK, TABAN ARAZİLERDE DON OLAYI

İlkbahar ve kışın sisli pusenli dönemlerinde yüksek yerlerden baktığınızda öz boylarında (söğüt yetişen dere yatakları) nem ve bulutların kısım kısım çöktüğünü görürsünüz. Buralarda sulu yaz tarımı yapılır. Meyve ağaçları buradaki özellikten çok etkilenmeyebilir. Ceviz ağacı daha nazik ve özellikli olduğundan aşırı bakımlı bahçelerde sürgün gelişimi fazla olduğundan ve odunlaşma tamamlanmadığından don olayı her yıl devam eder. Örneğin
1- Kaman Darı özü, Şuayip Ata’ nın bahçesi.
2- Kaman Başköy Deniz İkizoğlu ‘nun bahçesi.

Ceviz bahçeleri yeri seçerken yüksek, kumsal, tabanı 8-10 metre geçirgen ve arkası dağ olan arazileri tercih etmeliyiz. Örneğin Kaman Müderris, Yelek gibi Sazak öz boyu taban arazilerdeki bahçelerdeki donun önlenmesi araştırmaları,

DONDAN KORUMA ÇABALARI

1-Kuru talaşın hortum poşetlerle sürgün etrafına 11. ayda uygulanıp 4. ayda çıkartılması
2-Gazete ile rulo oluşturup, üzerine nem almayacak şekilde hortum poşet geçirilmesi
3-Gübre ve suyun kesilmesiyle büyümenin yavaşlatılması ve azotsuz, fosfor ve potasyum yaprak gübresi uygulaması 1. ve 2. yöntemlerde yalıtım yeterli olmamış ve poşet fidanları havasız bırakıp yakmıştır. Don oluşmuştur. 3. yöntemde fidan çevresine atılan azotlu gübrelerin kesilmesi ve 30 Haziran’dan sonra suyun azaltılması veya tamamen sulamanın bırakılması ve Haziran,Temmuz aylarında iki defa Azotsuz, fosfor ve potasyumlu yaprak gübrelerinin püskürtülmesi ile 1-2 m. Olan büyüme sürgünleri 30 cm’e indirilmiş ve odunlaşma tamamlandığından kış ve erken bahar donları önlenmiştir.

Yani bu tür dona müsait bahçelerde yerinde aşı gibi tabandan kesip müdahale yapılmamalıdır. Kökü kuvvetli fidan aşağıdaki sürgünün aşırı gelişmesini (2- 3 metre gibi ) sağladığından odunlaşma olmamaktadır. Odunlaşmayan bu sürgünü de izole ile korumak mümkün olmayıp donmaktadır

Bu bahçelerdeki sulama ve gübre uygulamasının kesilerek sürgünlerin 10-30 cm. arasında olması ile odunlaşmanın sağlanması gerekir.

Yazın mücadele ilaçlarından antraknoz ilaçlarının yanında yaprakların şirelenerek yapışkanlaşmasına yol açan yaprak altı bit ve sineklerine de sistemik etkili FOLİMAT ilacının Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında uygulanması gerekir.


AŞILI CEVİZLERİN KORUNMASI


Yaprak dökümünden sonra aşı yerinin 30-40 cm üstüne kadar gübreli yumuşak toprak ile höyüklenir kışın dondan etkilenmeyen taze aşı baharın hıdırellezden sonra dolgu toprağı aşı yeri açıkta kalacak şekilde temizlenir ve aşı ikin ci yılda odunlaşarak iklim şarlarına uyum sağlar.Bu korumayı yapmaz isek kış donları olan bölgelerde aşı yeri donarak aşı altından piç sürgün büyür ve aşımız ziyan olur.

Türkiye ceviz yetiştiriciliğinde kullanılan çeşitler

YALOVA 1

Ortalama meyve ağırlığı 15,5 g, iç ağırlığı 7,5 g, iç oranı % 48 iç ceviz yağ oranı %70, iç ceviz protein oranı % 23 olup. taze ve kuru tüketimde kullanılabilen bir çeşittir. Eylül sonlarında hasat edilen çeşidin ççeklenme tipi protandridir. Çeşit için tavsiye edilen tozlayıcılar, Yalova 4 ve Şebin ceviz çeşitleridir.



KAMAN 1

Ortalama meyve ağırlığı 11 g, iç ağırlığı 5,3 g, iç oranı %48.1 iç yağ oranı %65 olup kuru tüketim için idealdir.Üzüm salkımı meyve sıklığı vardır.Eylül sonunda hasat edilir.Kırma makineleri için ideal şekildedir.Tozlayıcı türü KAMAN 5 tir.

 

KAMAN 1 İN ÖZELLİKLERİ


-Salkım 4-8-12 li meyve özelliği vardır, resimleri taklit edilir,
-Antraknoza ve diğer hastalıklara karşı dayanıklıdır,
-Yan tomurcuklarda % 90 verimlidir,
-İç kurduna dayanıklıdır,
-Meyve ağırlığı kabuklu 10-12 g.dır,
-Kaman 2-3-4 ten geç yapraklanır,
-İlk bahar geç donlarından etkilenmez,-Her yıl aynı verimi verir


KAMAN 4 ün ÖZELLİKLERİ


-4 lü meyve yapısı vardır,
-Kabukları incedir,% 71 randımanı vardır
-Ortalama 10 g. kabuklu ağırlığı vardır,
-Yan tomurcuklarda verimlidir,
-İç ceviz kabuktan kolay ve bütün çıkar,
-Erken hasat edilir, taze olarak ta tüketilir,
-Meyve içi açık renktedir,
-Her yıl aynı verimi verir.

KAMAN 5

Ortalama meyve ağırlığı 16 g dır. İç ağırlığı 7.7 g olup İç oranı % 48 dir, Ceviz yağ oranı % 65 olup, İç ceviz protein oranı % 25 tir.Taze ve kuru olarak tüketime uygundur. Eylül sonlarında hasat edilir.Apomiks özelliği araştırılmaktadır.

KAMAN 5 İN ÖZELLİKLERİ

 

--Her yıl ve aynı oranda ürün verir,
--Randımanı yüksektir,kabuk-iç oranı,
--Verimi yüksektir,30 yaşında 10.000 adet
--İlkbahar geç donlarından etkilenmez,
--Kabukları ince olup,içi bütün olarak çıkar,
--Dış kabuk ve iç ceviz görünümü beyazdır,
--Yağ oranı fazla değildir,
--Ana gözlere ilaveten yan gözlerde meyve verir,
--Erken hasat olumuna gelir,turfanda satılabilir,
--Kuvvetli kazık kök yapar 300-500 sene yaşayabilir,
--Şiddetli kış donlarına dayanır,
--Hastalık ve haşerelere karşı dayanıklıdır.
--Kaman 5 cevizinin şekli yuvarlaktır. Kabuk kırma makineleri için çok uygundur

BİLECİK

Ortalama meyve ağırlığı 10,4 g, iç ağırlığı 5,2 g, iç oranı % 50 iç ceviz yağ oranı % 62, iç ceviz protein oranı % 12 olup. kuru tüketimde kullanılabilen bir çeşittir. Eylül sonlarında hasat edilen çeşidin çiçeklenme tipi protogenidir. Bilecik ceviz çeşidi ülkemiz ceviz yetiştiriciliğinde daha çok Şebin ceviz çeşidi için tozlayıcı çeşit olarak kullanılmaktadır. Çeşit iç kurduna Şebin ceviz çeşidine göre daha dayanıklıdır. Geç yapraklanması nedeniyle Yalova çeşitlerine göre ilkbahar geç donlarına karşı daha toleranslıdır.

ŞEBİN

Şebin ceviz çeşidi Şebinkarahisar İlçesi Kırkgöz mahallesi orijinlidir. Çeşidin orijinindeki ortalama meyve ağırlığı 9,40 g, iç ağırlığı 6,60 g, iç randımanı % 63 ve yağ içeriği ise % 69,40 olarak belirlenmiştir . Çeşidin Tokat İli – Niksar İlçesi Ekolojik Şartlarında ortalama meyve ağırlığı 11,36 g iç ağırlığı 7,44 g iç randımanı % 65,14 ve yağ içeriği ise % 67 olarak saptanmıştır. Niksar Ekolojik koşullarında çeşitte salkımda 2-4 adet meyve ve yan dallarda ise % 30-40 arasında meyve teşekkülü tespit edilmiştir Eylül sonlarında hasat edilir.


 

 

 

Son Güncelleme ( Perşembe, 27 Ağustos 2009 11:59 )